Title here
Summary here
Kırgızca Latin Transliterasyonu
Ünlü Sınıflandırması
| Tür | Ünlüler | Birlikte kullanılır |
|---|---|---|
| Kalın (жоон) | A a, O o, U u, Y y | Q q, Ğ ğ |
| İnce (ичке) | E e, Ö ö, Ü ü, I i | K k, G g |
Alfabe (30 harf)
| # | Lat | Kir | IPA | Not |
|---|---|---|---|---|
| 1 | A a | а | /ɑ/ | kalın ünlü |
| 2 | B b | б | /b/ | |
| 3 | C c | ж (yerli) | /dʒ/ | Yerli Kırgızca Ж. İngilizce “s”/“k” DEĞİL. |
| 4 | Ç ç | ч | /tʃ/ | “ch” sesi |
| 5 | D d | д | /d/ | |
| 6 | E e | е | /e/ | ince ünlü |
| 7 | F f | ф | /f/ | |
| 8 | G g | г | /g/ | yalnızca ince ünlüler |
| 9 | Ğ ğ | ғ | /ɣ/ | yalnızca kalın ünlüler |
| 10 | H h | х | /x/ | |
| 11 | I i | и | /i/ | ince ünlü |
| 12 | J j | й | /j/ | Yalnızca Й (yarı ünlü) için. Ж için DEĞİL. |
| 13 | K k | к | /k/ | yalnızca ince ünlüler |
| 14 | Q q | қ | /q/ | yalnızca kalın ünlüler |
| 15 | L l | л | /l/ | |
| 16 | M m | м | /m/ | |
| 17 | N n | н | /n/ | |
| 18 | Ñ ñ | ң | /ŋ/ | gırtlak genizsi “ng” |
| 19 | O o | о | /o/ | kalın ünlü |
| 20 | Ö ö | ө | /ø/ | ince ünlü |
| 21 | P p | п | /p/ | |
| 22 | R r | р | /r/ | |
| 23 | S s | с | /s/ | |
| 24 | Ş ş | ш | /ʃ/ | “sh” sesi |
| 25 | T t | т | /t/ | |
| 26 | U u | у | /u/ | kalın ünlü |
| 27 | Ü ü | ү | /y/ | ince ünlü |
| 28 | V v | в | /v/ | |
| 29 | Y y | ы | /ɯ/ | İngilizce “y” DEĞİL — kalın ünlü ы |
| 30 | Z z | з | /z/ |
Alıntı kelimeler için ek harf: Ž ž — yalnızca alıntı kelimelerde/özel isimlerde Ж, /ʒ/
Kural 1: Ж = C (J değil)
Yerli Kırgızca Ж her zaman C c /dʒ/ olur. J j harfi yalnızca Й /j/ içindir.
| Kaynak | Latin | Ne zaman | Örnekler |
|---|---|---|---|
| Ж | C c | Yerli Kırgızca | жок→coq, жер→cer, жаңы→cañy, жабуу→cabuu |
| Ж | Ž ž | Alıntı kelimeler, özel isimler | журнал→žurnal, Брежнев→Brežnev |
| Й | J j | Her zaman (yarı ünlü) | бай→baj, ой→oj, кайда→qajda |
Yaygın yerli Ж kelimeleri
- жок → coq (hayır/hiç)
- жокко чыгаруу → coqqo çyğaruu (silmek)
- жаңы → cañy (yeni)
- жана → cana (ve)
- жер → cer (toprak/yer)
- жеке → ceke (kişisel)
- жай → caj (yer/yaz)
- жабуу → cabuu (kapatmak)
- жабык → cabyq (kapalı)
- жардам → cardam (yardım)
- жарык → caryq (ışık)
- жаш → caş (yaş/genç)
- жазуу → cazuu (yazı/kayıt)
- жаныбар → canybar (hayvan)
- жөнөтүү → cönötüü (yönlendirme)
- жүктөө → cüktöö (yükleme)
- же → ce (veya)
Ž örnekleri (yalnızca alıntı kelimeler)
- журнал → žurnal
- Жарчысы журналы → Carçysy žurnaly
- жюри → žüri
- монтаж → montaž
- Брежнев → Brežnev
Kural 2: K/Q ve G/Ğ Ünlü Uyumu
Kiril К ve Г harfleri, ünlü ortamına bağlı olarak iki Latin harfine ayrılır.
Kalın ünlüler (a, o, u, y): К → Q, Г → Ğ İnce ünlüler (e, ö, ü, i): К → K, Г → G
| Kiril | Latin (kalın) | Latin (ince) |
|---|---|---|
| к | Q q | K k |
| г | Ğ ğ | G g |
Örnekler
Kalın ünlülü kelimeler:
- карыя → qaryja
- кагаз → qağaz
- артка → artqa
- кымыз → qymyz
- кооз → qooz
- аргымак → arğymaq
- байкалган → bajqalğan
İnce ünlülü kelimeler:
- көз → köz
- биргелешкен → birgeleşken
- үзгүлтүк → üzgültük
Ek uyumu
| Ek (Kir) | Kalın | İnce |
|---|---|---|
| -ган/-ген | -ğan | -gen |
| -гон/-гөн | -ğon | -gön |
| -ка/-ке | -qa | -ke |
| -ко/-кө | -qo | -kö |
| -кы/-ки | -qy | -ki |
Kural 3: Я, Ё, Ю
Konum, Latin karşılığını belirler.
Ünlülerden sonra veya kelime başında → ja, jo, ju
| Kiril | Latin | Bağlam |
|---|---|---|
| Юра | Jura | kelime başı |
| оюн | ojun | ünlüden sonra |
| аюу | ajuu | ünlüden sonra |
| Аякс | Ajaqs | kelime başı |
| карыя | qaryja | ünlüden sonra |
| боёк | bojoq | ünlüden sonra |
| Юлия | Julija | kelime başı + ünlüden sonra |
Ünsüzlerden sonra → ä, ö, ü
| Kiril | Latin | Bağlam |
|---|---|---|
| Кёльн | Köln | ünsüzden sonra |
| жюри | žüri | ünsüzden sonra |
| бюро | büro | ünsüzden sonra |
| меню | menü | ünsüzden sonra |
| лямбда | lämbda | ünsüzden sonra |
| Семён | Semön | ünsüzden sonra |
| Пётр | Pötr | ünsüzden sonra |
| Брянск | Bränsk | ünsüzden sonra |
| революция | revolüsija | karma (ю ünsüzden sonra, ия ünlüden sonra) |
| Финляндия | Finländija | karma |
| Женя | Ženä | ünsüzden sonra |
Kural 4: Lehçe Harfleri
Lehçe metinlerinde bulunur (güney/Oş lehçesi, Afgan Kırgız halk edebiyatı).
| Harf | Ses | Örnekler |
|---|---|---|
| Ä ä | açık ön /æ/ | asäl (= bal), gäp (= kep), mäkä (= cügörü) |
| W w | dudak /w/ | yalnızca lehçe |
Kaynaklar: Murza Gaparov “Kyştakça”, Sulajman Qajypov’un Afgan Kırgız halk edebiyatı çalışmaları, C. Muqambaev’in lehçe sözlüğü.
Önceki
BaşlangıçSonraki
Demo Kurulumu